Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Pleszewie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Pleszew, dnia 13 lutego 2024 r.

Sąd Rejonowy w Pleszewie I Wydział Cywilny w następującym składzie:

Przewodniczący: sędzia Anna Zielińska

Protokolant: Aneta Biskup

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2024 r. w Pleszewie

sprawy z powództwa H. S.

przeciwko M. R.

o zapłatę

1.  zasądza od pozwanego M. R. na rzecz powódki H. S. kwotę 41.052,00 zł (czterdzieści jeden tysięcy pięćdziesiąt dwa złote 00/100) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie obliczanymi od kwoty:

a)  25.200,00 zł od dnia 19 października 2021 r. do dnia zapłaty,

b)  15.852,00 zł od dnia 28 listopada 2023 r. do dnia zapłaty,

2.  w pozostałym zakresie powództwo oddala,

3.  zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 3.584,38 zł (trzy tysiące pięćset osiemdziesiąt cztery złote 38/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie obliczanymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty,

4.  nakazuje pobranie od powódki na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Pleszewie kwoty 488,27 zł (czterysta osiemdziesiąt osiem złotych 27/100) tytułem nieuiszczonych kosztów postępowania,

5.  nakazuje pobranie od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Pleszewie kwoty 647,24 zł (sześćset czterdzieści siedem złotych 24/100) tytułem nieuiszczonych kosztów postępowania,

Anna Zielińska

Sygn. akt: I C 243/22

UZASADNIENIE

Powódka H. S. wniosła do Sądu Rejonowego w Pleszewie pozew o zapłatę wraz z wnioskiem o udzielnie zabezpieczenia, domagając się zasądzenia od pozwanego M. R. kwoty 48.600,00 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia doręczenia pozwanemu pozwu do dnia zapłaty oraz o zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz kosztów procesu według norm przepisanych. Ponadto wniosła udzielenie zabezpieczenia przez zajęcie kwoty 60.000,00 zł przechowywanej na rachunku depozytowym Ministra Finansów na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Pleszewie z dnia 26 marca 2018 r. wydanego w sprawie I Ns 102/18.

W uzasadnieniu wskazała, że wyrokiem z dnia 16 września 2016 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu nakazał pozwanemu M. R. wydanie powódce H. S. zabudowanej nieruchomości rolnej położonej w miejscowości K. o powierzchni 4,23 ha stanowiącej działki nr (...). Obecnie zabudowana nieruchomość ma powierzchnię 0,3125 ha i stanowi działkę (...). Na nieruchomości tej usytuowany jest budynek mieszkalny oraz budynek inwentarsko – składowy i budynek garażowy. Mimo prawomocności wyroku pozwany nie wydał powódce dobrowolnie tych budynków. Także postępowanie egzekucyjne nie zostało jeszcze w tym względzie zakończone. Postanowieniem z dnia 7 maja 2020 r. komornik zawiesił je z uwagi na stan epidemii. Pozwany zajmuje budynki usytuowane na nieruchomości bez jakiegokolwiek tytułu prawnego i z tego powodu jest zobowiązany do naprawienia szkody. Gdyby powódka zawarła umowę najmu, której przedmiotem byłyby te budynki to uzyskiwałaby czynsz miesięczny w łącznej kwocie 1.350,00 zł. Domaga się ona wynagrodzenia za okres od dnia 1 października 2018 r. do dnia 20 września 2021 r. (36 miesięcy x 1350,00 zł).

Na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Kaliszu z dnia 16 września 2016 r. powódka została zobowiązana do zapłaty na rzecz powoda kwotę 368.000,00 zł. Kwota ta została wpłacona przez powódkę do depozytu sądowego na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Pleszewie z dnia 26 marca 2018 r. wydanego w sprawie I Ns 102/18. Obecnie w depozycie przechowywana jest kwota 336.547,00 zł. Pozwany prócz pieniędzy w depozycie nie ma innego majątku. Złożył wniosek o wydanie pieniędzy z depozytu ale wniosek ten cofnął, przy czym powołał się na swoją trudną sytuację materialną.

Postanowieniem z dnia 13 października 2021 r. Sąd udzielił zabezpieczenia roszczeniu powódki poprzez zajęcie kwoty 54.647,00 zł przechowywanej na rachunku depozytowym Ministra finansów na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Pleszewie z dnia 26 marca 2018 r. wydanego w sprawie I Ns 102/19 i oddalił wniosek o zabezpieczenie w pozostałym zakresie.

Pozwany M. R. w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów postępowania, ponadto złożył wniosek o przyznania adwokat z urzędu i zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, że nie zamieszkuje na spornej nieruchomości od 2018 r., jest schorowany, pod opieką najbliższych i całkowicie niezdolny do samodzielnej egzystencji. Nie korzysta w żaden sposób z nieruchomości, o której mowa w pozwie, a żądanie od niego zapłaty jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. W dalszym piśmie procesowym wyjaśnił, że nie przekazywał nikomu spornej nieruchomości ani nie udostępniał jednak wie że w sposób samowolny zajął ją jego brat P. R. i ewentualne roszczenia powinny być kierowane przeciwko niemu. Pozwany nie wyrażał na to zgody, ponieważ nieruchomość nie jest jego własnością.

Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2021 r. Sąd oddalił wniosek M. R. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu.

Postanowieniem z dnia 11 lutego 2022 r. Sąd zawiesił postępowanie na podstawie art. 174§1 pkt 1 kpc z uwagi na całkowite ubezwłasnowolnienie pozwanego. Postępowanie zostało podjęte w dniu 5 maja 2022 r.

Postanowieniem z dnia 7 czerwca 2022 r. Sąd Rejonowy w Pleszewie oddalił zażalenie pozwanego na postanowienie z dnia 15 grudnia 2022 r.

Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2022 r. Sąd Rejonowy w Pleszewie oddalił zażalenie pozwanego na postanowienie z dnia 13 października 2021 r.

Pismem procesowym z dnia 21 sierpnia 2023 r. powódka rozszerzyła żądanie pozwu nadal wnosząc o zasądzenie od pozwanego M. R. kwoty 48.600,00 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia doręczenia pozwanemu pozwu do dnia zapłaty – z tym, że z tytułu bezumownego korzystania przez pozwanego M. R. z budynku mieszkalnego i budynku inwentarsko – składowego oraz z budynku garażowego usytuowanych na nieruchomości rolnej położonej z miejscowości K. o powierzchni 4,23 ha stanowiącej działki nr (...) mającej urządzoną w Sądzie Rejonowym w Pleszewie księgę wieczystą kw nr (...) uwzględniającego okres od dnia 1 października 2018 r. do dnia 20 sierpnia 2023 r., a zatem nie jedynie za okres od 1 października 2018 r. do 30 września 2021 r., czyli za okres 58 miesięcy i 20 dni.

W odpowiedzi na rozszerzenie powództwa pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych wraz z opłata skarbową od pełnomocnictwa. W uzasadnieniu stanowiska wskazał, że wydał nieruchomość, nie mieszkał w niej od 2018 r., na jej terenie przebywał jedynie P. R., który czynił to we własnym imieniu. Zakwestionował ponadto wysokość roszczenia.

Na rozprawie w dniu 23 stycznia 2024 r. pełnomocnik pozwanego wydał powódce H. S. klucze.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Dnia 27 listopada 2012 r. między Z. Z. a M. R. została zawarta umowa przeniesienia prawa własności zabudowanej nieruchomości i ustanowienia służebności mieszkania. Umowa ta została zawarta w wykonaniu warunkowej umowy sprzedaży z dnia 28 września 2012 r. Z. Z. przeniósł na M. R. własność nieruchomości rolnej położonej w miejscowości K. numer (...), oznaczonej jako działki numer (...) o powierzchni 4,23 ha, dla których Sąd Rejonowy w Pleszewie prowadzi księgę wieczystą (...), niezabudowanej nieruchomości rolnej położonej w miejscowości K., oznaczonej jako działki numer (...) o powierzchni 4,12 ha, dla których Sąd Rejonowy w Pleszewie prowadzi księgę wieczystą (...), niezabudowanej nieruchomości rolnej położonej w miejscowości K., oznaczonej jako działka numer (...) o powierzchni 3,49 ha, dla której Sąd Rejonowy w Pleszewie prowadzi księgę wieczystą (...). M. R. ustanowił ponadto na rzecz Z. Z. służebność mieszkania.

Sąd Okręgowy w Kaliszu wyrokiem z dnia 16 września 2016 r. wydanym w sprawie I C 844/14 ustalił nieważność umowy przeniesienia własności nieruchomości i ustanowienia służebności mieszkania zawartej między Z. Z. a M. R. aktem notarialnym z dnia 27 listopada 2012 r. Ponadto nakazał M. R. wydanie H. S. zabudowanej nieruchomości rolnej położonej w miejscowości K. o pow. 4,23 ha stanowiącej działki numer (...) mającej urządzoną w Sądzie Rejonowym w Pleszewie księgę wieczystą Kw (...), niezabudowanej nieruchomości rolnej położonej w miejscowości K. gmina G. o pow. 7,61 ha stanowiącej działki numer (...) mającej urządzoną w Sądzie Rejonowym w Pleszewie księgę wieczystą Kw (...), opisanej w akcie notarialnym z dnia 27 listopada 2012 r. przed notariuszem E. S. w Kancelarii Notarialnej w P. za numerem repertorium A numer (...). Z powództwa wzajemnego Sąd zasądził od H. S. na rzecz powoda wzajemnego M. R. kwotę 418.000 z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wydania wyroku. Sąd Apelacyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 13 września 2017 r. zmienił wyrok SO tylko w ten sposób, że obniżył zasądzoną należność z kwoty 418.000 zł do kwoty 368.000 zł i zasądził od M. R. na rzecz H. S. kwotę 31.453,00 zł.

(dowód: wyrok SO k. 11-11v, wyrok SA k. 12-12v, akt notarialny k. 353-359)

Po akcie notarialnym pozwany M. R. zamieszkał w domu mieszkalnym na nieruchomości, która nabył od Z. Z. wraz z bratem P.. Z pomocą ojca i braci prowadził gospodarstwo rolne. Z. Z. zmarł 11 stycznia 2013 r., a spadek po nim nabyła siostra H. S.. H. S. jest ujawnioną właścicielką nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej (...). Pozwany mimo wezwania, dobrowolnie nie wydał powódce nieruchomości.

(dowód: wydruk treści kw k. 15-19, fotografie k. 189-197, zeznania A. M.. K. 198v-199, nagranie z dnia 10 sierpnia 2022 r. od 00:17:06-00:50:22, zeznania R. M., nagranie z dnia 10 sierpnia 2022 r. 00:51:04-01:01:38, częściowo zeznania T. R. k. 199v-200, nagranie z dnia 10 sierpnia 2022 r. od 01:03:49-01:31:11, częściowo zeznania A. R. nagranie z dnia 10 sierpnia 2022 r. od 01:34:33-01:51:35, częściowo zeznania J. G. nagranie z dnia 10 sierpnia 2022 r. od 01:52:09, przesłuchanie powódki k. 302v-303, nagranie z dnia 21 listopada 2022 r. od 00:36:31-01:07:41, k. 594v, nagranie z dnia 23 stycznia 2024 r. od 00:22:59-0029:47; częściowo przesłuchanie opiekuna pozwanego k. 303-01:35:31, k. 594v-595 nagranie z dnia 23 stycznia 2024 r. od 00:30:07-00:44:14)

Na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Kaliszu z dnia 16 września 2016 r. zmienionego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 13 września 2017 r. (II ACa 1615/16) pozwana H. S. zainicjowała egzekucję należności pieniężnych i wydania nieruchomości przeciwko M. R..

Pismem z dnia 9 listopada 2018 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w K. K. S. wezwał M. R. do wydania H. S. w terminie do dnia 14 grudnia 2018 r. nieruchomości rolnych położonych w miejscowości K. (...) oznaczonej nr działek (...); jednocześnie wyznaczył termin czynności potrzebnych do przymusowego wprowadzenia wnioskodawcy w posiadania tych działek na dzień 20 grudnia 2018 r. godz. 10:00. M. R. nie wydał dobrowolnie nieruchomości.

W dniu 20 grudnia 2018 r. Komornik wydał nieruchomość zapisaną w księdze wieczystej KW (...) działka nr (...). Z czynności sporządzono protokół. Nieruchomość (...) zabudowana jest budynkiem mieszkalnym oraz budynkami gospodarczymi. Wezwany ślusarz dokonał wymiany zamków w drzwiach wejściowych oraz założył kłódki na wrotach wejściowych do pomieszczeń gospodarczych. Wydano także nieruchomość zapisaną w KW (...), która pozostaje niezabudowana. Nieruchomość ta w chwili wydania nieruchomości była obsiana żytem i trawą. Ustalono, że w zabudowanej nieruchomości (...) w pomieszczeniach gospodarczych znajduje się 29 świń oraz 20 kaczek (tzw. francuskie). Ponadto znajdowało się siano, kukurydza (około 5 ton), oraz mieszanka zbóż (około 10 ton), śrutownik z silnikiem a także obornik oraz wapno w ilości około 10 ton. W domu mieszkalnym znajdowały się: w kuchni – stół, meble kuchenne, dwa krzesła, taboret, fotel, kanapa, zlew, pralka, kuchenka gazowa, kuchenka mikrofalowa, lodówka, piec węglowy tzw. cyganek; w pokoju – pralka, lodówka, mała komoda, szafa trzydrzwiowa, telewizor kineskopowy, trzy szafki, stół, dwie kanapy, stół, krzesło, mała szafka); w kolejnym pokoju – szafa trzydrzwiowa, stolik okrągły, kanapa bez oparcia, lodówka, szafka; w następnym pokoju – meble pokojowe, kanapa, stół, fotel, telewizor (szary kolor), stolik po tv). Komornik po oględzinach nieruchomości stwierdził, że zastane ruchomości w budynku mieszkalnym są używane, posiadają ślady zużycia. Nieruchomość zabudowana została wydana w ten sposób, że dokonano wymiany zamków w drzwiach wejściowych oraz założono kłódki na wrotach wejściowych do budynków gospodarczych. Wydano trzy komplety kluczy: dla wierzyciela dwa klucze do każdej z trzech kłódek, dla dłużnika po jednym kluczu do każdej z trzech kłódek.

Przy czynnościach Komornika obecni byli H. S. i w imieniu M. R. jego ojciec T. R.. Czynności dokonano przy asyście Policji, z udziałem ślusarza oraz świadków A. M. (córki pozwanej H. S.) i P. R. (brata powoda).

(dowód: postanowienie k. 13-13v, wezwanie k. 14-14v, dokumenty w aktach komorniczych Km 733/18)

W dniu 27 marca 2019r. pełnomocnik wierzycielki, po zapoznaniu się z protokołem wydania nieruchomości z dnia 20 grudnia 2018r., złożył wniosek o niezwłoczne przeprowadzenie eksmisji dłużnika z budynków znajdujących się na nieruchomości opisanej w księdze wieczystej (...) i wydanie tych budynków wierzycielce. Postanowieniem z dnia 29 marca 2019r. komornik oddalił wniosek wskazując, że zgodnie z wnioskiem pełnomocnika wprowadził wierzycielkę w posiadanie nieruchomości. W tytule wykonawczym nie ma stwierdzenia nakazującego pozwanemu M. R. „do opuszczenia i opróżnienia lokalu”. W dniu 1 kwietnia 2019r. przystąpił do wysłuchania wierzyciela przed umorzeniem egzekucji, które doręczono pełnomocnikowi wierzycielki dnia 4 kwietnia 2019r.

H. S. złożyła skargę na czynność Komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. K. S., polegającą na oddaleniu wniosku wierzyciela o przeprowadzenie eksmisji.

W odpowiedzi na skargę Komornik wniósł o jej oddalenie wskazując, że wniosek o przeprowadzenie eksmisji został oddalony dlatego, że zgodnie z wnioskiem pełnomocnika wierzyciela, w dniu 20 grudnia 2018r. wprowadził wierzycielkę H. S. w posiadanie nieruchomości opisanej w tytule wykonawczym.

Sąd Rejonowy w Pleszewie postanowieniem z dnia 7 maja 2019 r. uchylił postanowienie z dnia 29 marca 2019 r. wydane przez Komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. K. S. i orzekł o kosztach. W uzasadnieniu Sąd Rejonowy wskazał, że z treści protokołu wynika, że komornik ogólnikowo opisał ruchomości ale nie podjął innych czynności ich dotyczących. Niezrozumiałe jest również przekazanie dłużnikowi kluczy do kłódek od wrót w pomieszczeniach gospodarczych, w sytuacji kiedy te pomieszczenia powinny zostać opróżnione i przekazane wierzycielowi. Tego rodzaju czynność powoduje, że wierzycielowi nie została prawidłowo wydana nieruchomość albowiem komornik nie wykonał wszystkich czynności umożliwiających objecie w posiadanie opróżnionych pomieszczeń.

Wierzycielka nie zaskarżyła czynności z dnia 20 grudnia 2018r. Złożyła natomiast wniosek o przeprowadzenie kolejnej czynności, którą w piśmie nazwała czynnością eksmisji z nieruchomości. W istocie jest to wniosek o wydanie nieruchomości. Oddalenie tego wniosku przez Komornika, w świetle poczynionych ustaleń nie jest prawidłowe. W tytule wykonawczym nakazującym wydanie nieruchomości, ze względu na wskazane regulacje zbędne jest zamieszczenie sformułowania nakazującego opróżnienie i opuszczenie pomieszczeń. Jak wyżej Sąd zauważył, czynność z dnia 20 grudnia 2018r. była przeprowadzona wadliwie. Zatem jeżeli nie została złożona skarga i egzekucja się toczy, a wierzyciel domaga się jej powtórzenia, Komornik nie może oddalić wniosku wyłącznie na podstawie uznania, że tytuł wykonawczy nie pozwala na wykonanie czynności w zakresie wyznaczonym wnioskiem wierzyciela. Z przyczyn podniesionych wyżej zasadne jest ponowne wprowadzenie dłużnika w posiadanie nieruchomości zabudowanej oraz podjęcie czynności zmierzających do usunięcia ruchomości nie objętych tytułem wykonawczym, stosownie do regulacji zawartej w art. 1046§9 k.p.c., po uprzednim dokładnym ich opisaniu ( §7 rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie szczegółowego trybu postępowania w sprawach o opróżnienie lokalu lub pomieszczenia albo wydanie nieruchomości - Dz. U. 2012 poz. 11). Nie może bowiem budzić wątpliwości, że zaspokojenie wierzyciela dochodzącego wydania nieruchomości, następuje dopiero z chwilą usunięcia z pomieszczeń osób i rzeczy, które przeszkadzają całkowitemu objęciu pomieszczeń przez wierzyciela ( tak : uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2000r. w sprawie III Czp 16/00 , Legalis numer 47383).

Mając na uwadze powyższe zastrzeżenia, Sąd Rejonowy w Pleszewie uchylił czynność Komornika w całości. Następnie Sąd Okręgowy w Kaliszu postanowieniem z dnia 23 grudnia 2019 r. oddalił zażalenie dłużnika na to postanowienie

(dowód: w aktach I Co 283/19: odpowiedź na skargę k. 2, skarga k. 3-5, postanowienie SR z dnia 7 maja 2019 r. k. 12-14, postanowienie SO z 23 grudnia 2019 r. k. 77-80; dokumenty w aktach egzekucji Km 733/18)

Obecnie Komornik prowadzi egzekucję eksmisji powoda z budynków znajdujących się na nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej (...).

(dowód: dokumenty w aktach egzekucji Km 733/18)

W dniu 25 maja 2020 r. M. R. wniósł w pozwie o ochronę naruszonego posiadania o nakazanie pozwanej H. S., aby przywróciła powodowi naruszone posiadanie nieruchomości położonej w miejscowości K. (...), oznaczonej jako działki numer (...) zapisanej w księdze wieczystej (...), położonej w miejscowości K., oznaczonej jako działki numer (...) zapisanej w księdze wieczystej (...), położonej w miejscowości K., oznaczonej jako działka numer (...) zapisanej w księdze wieczystej (...) i nakazanie pozwanej przywrócenia ich do stanu poprzedniego przez przeoranie gruntów rolnych i zasianie na nich trawy, a także zaniechanie niszczenia upraw oraz rzeczy znajdujących się na tychże nieruchomościach stanowiących własność powoda. Ponadto powód wniósł o zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wskazał, że nabył przedmiotowe nieruchomości na podstawie aktu notarialnego z dnia 27 listopada 2012 r., umowa okazała się nieważna, z uwagi na fakt, że w chwili jej zawierania M. R. był częściowo ubezwłasnowolniony. Obecną właścicielką nieruchomości jest pozwana. Powód nadal mieszka w domu znajdującym się na przedmiotowej nieruchomości oraz przy pomocy bliskich prowadzi gospodarstwo, jest posiadaczem wskazanych w pozwie nieruchomości. Aktualnie powód posiada pełną zdolność do czynności prawnych. Uprawy powoda w postaci trawy zostały w całości zniszczone przez zaorania dokonane w dniu 28 marca 2020 r. przez właścicielkę nieruchomości – H. S.. Pozwana zniszczyła również stogi siana stanowiące własność powoda.

Wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2020 r. Sąd Rejonowy w Pleszewie oddalił to powództwo, a następnie wyrokiem z dnia 16 grudnia 2020 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu oddalił apelację powoda.

(dowód: w aktach sprawy I C 401/20: pozew k. 2-18, wyrok SR k. 76, uzasadnienie k. 82-84, wyrok SO k. 105)

Prawomocnym postanowieniem z dnia 26 marca 2018 r., Sąd Rejonowy w Pleszewie zezwolił H. S. na wpłacenie do depozytu sądowego kwoty 380.772,41 zł i wypłacenie tej sumy M. R. na jego wniosek bez żadnych warunków

W dniu 25 maja 2020r. H. S. wniosła o zwrot depozytu w kwocie 31 453,00 zł a Sąd uwzględnił wniosek prawomocnym postanowieniem z dnia 18 czerwca 2020r. albowiem do czasu złożenia wniosku o zwrot depozytu nie wpłynął wniosek wierzyciela o jego wypłacenie. M. R. złożył taki wniosek dopiero w dniu 5 sierpnia 2020r. i został on zwrócony. Postanowieniem z dnia 31 maja 2021 r. w sprawie I Ns 43/21 zezwolił M. R. na wypłacenie z depozytu sądowego łącznie kwoty 349.319,41 zł i oddalił wniosek w pozostałym zakresie. Następnie z uwagi na cofnięcie wniosku postanowieniem z dnia 6 października 2021 r. Sąd uchylił postanowienie z dnia 31 maja 2021 r. i umorzył postępowanie.

(dowód: w aktach I Ns 102/18: wniosek k. 2-4, postanowienie k. 20-21; w aktach sprawy I Ns 43/21: wniosek k. 2, postanowienie k. 43, 88, uzasadnienie k. 59-59v, )

Rynkowa wartość odszkodowania należnego powódce za okres od dnia 1 października 2018 r. do dnia 30 września 2021 r. z tytułu bezumowanego korzystania z budynku mieszkalnego i budynku inwentarsko – składowego oraz budynku garażowego usytuowanych na nieruchomości położonej we wsi K. zapisanej w (...) wynosi 25.200 zl. Miesięczna wartość czynszu najmu z zabudowań siedliska wynosi 700 zł. Stawka uwzględnia brak ogrzewania, ciepłej wody i łazienki.

(dowód: pisemna opinia biegłej k. 448-463, koperta k. 496, opinia ustna biegłej – uzupełniająca k. 532-532v, nagranie z dnia 24 sieprnia 2023 r. od 00:03:34-00:13:32)

M. R. w 2007 r. uczestniczył w wypadku komunikacyjnym, w wyniku którego doznał urazu wielonarządowego, urazu czaszkowo – mózgowego, klatki piersiowej oraz otwartych złamań kości udowej i podudzia prawego. Postanowieniem Sądu Okręgowego w Kaliszu z dnia 15 października 2007 r. został całkowicie ubezwłasnowolniony, opiekunem prawnym został jego ojciec T. R.. W 2014 r. został wniesiony do sądu wniosek o zniesienie ubezwłasnowolnienia, ponieważ stan zdrowia fizycznego jak i psychicznego M. R. uległ znacznej poprawie. Sąd Okręgowy w Kaliszu postanowieniem z dnia 16 czerwca 2014 r. uchylił całkowite ubezwłasnowolnienie wobec M. R.. Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2022 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu postanowił ubezwłasnowolnić całkowicie M. R. zamieszkałego z miejscowości K. (...) z powodu zaburzeń psychicznych. Opiekunem pozwanego został brat P. R..

(dowód: opinia k. 54- 55, 438-439, 477-479, postanowienie k. 84, karta informacyjna k. 440-440v, 473-474, zaświadczenie k. 475-475v, orzeczenie k. 476-476v; w aktach Op 123/13: postanowienie k. 2, 10, 94, 96, zaświadczenie k. 11; w aktach sprawy I Ns 66/20: postanowienie k. 101, w aktach sprawy III RNs 26/22: postanowienie k. 69, zaświadczenie k. 40)

Pozwany konsekwentnie w toku całego postepowania podtrzymywał, że nie mieszka na nieruchomości powódki od 2018 r. Wskazał, że nie przechowuje tam swoich rzeczy i że w żaden sposób z tej nieruchomości nie korzysta, ponieważ jest osobą niepełnosprawną i niezdolną do samodzielnej egzystencji. Mieszka w domu rodzinnym w R. wraz z ojcem. Sąd nie dał wiary świadkom T. R., P. R. i A. R., którzy mieli potwierdzić ten fakt. Przeczy temu cały zebrany w sprawie materiał dowody, w tym także dowody zaproponowane przez stronę pozwaną.

Pozwany M. R. od 18 stycznia 2016 r. był zameldowany jest pod adresem K. (...). W dniu 21 marca 2018 r. udzielił pełnomocnictwa ojcu T. R. i w tym dokumencie, którym T. R. posługiwał się nie tylko w te,j ale także w innych sprawach wskazany jest adres K. (...). We wniosku z dnia 12 września 2019 o wniesienie skargi nadzwyczajnej skierowanym do Prokuratora Generalnego jako adres pozwanego wskazany został adres: K. (...) (k. 366). T. R. przyznał tam, że gospodarstwo rolne w miejscowości K. (...) było głównym źródłem utrzymania M. R. i przynosiło niewielki, ale stały dochód. Wspomniał też o naprawie i utrzymaniu tego gospodarstwa (k. 366). We wniosku z dnia 8 listopada 2019 r. o wniesienie skargi nadzwyczajnej skierowanym do Prokuratora Generalnego pozwany ponownie wskazał adres K. (...) (k. 360).

Składając wniosek o ubezwłasnowolnienie T. R. podał jako adres M. R. K. (...) (wniosek k. 4 w katach I Ns 66/20). W postanowieniu z dnia 17 stycznia 2022 r. o ubezwłasnowolnieniu całkowitym również wymieniony jest adres K. (...). Postanowienie jest prawomocne i nikt do tej pory nie domagał się jego sprostowania. Konsekwencją ubezwłasnowolnienia było postępowanie o ustanowienie opieki. W toku tego postępowania Sąd zlecił wywiad kuratorski. Kurator udała się pod adres kandydata na opiekuna T. R. podczas rozmowy do pomieszczenia wszedł M. R., z którym według kuratora można było porozmawiać. Zapytany czy ma w domu swój pokój odpowiedział, że śpi w kuchni na rozkładanym fotelu. Ojciec potwierdził, że syn „na ten moment” śpi w kuchni. Rozpytywany przez kuratora kolejny kandydat na opiekuna P. R. 26 marca 2022 r. powiedział, że na co dzień mieszka w miejscowości K. w domu parterowym, w którego skład wchodzą 3 pokoje, kuchnia, łazienka i że na ten moment własność gospodarstwa nie jest uregulowana prawnie. Z wywiadów kuratorskich wynika, że w R. gdzie mieszka T. R. z rodziną nie ma miejsca do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych pozwanego. Samo stwierdzenie „na ten moment” wskazuje na czas przejściowy. J. G., która złożyła zeznania w niniejszej sprawie przyznała, że M. kupił nieruchomość po to, by miał gdzie mieszkać. Cieszył się. (k. 200v, nagranie z dnia 10 sierpnia 2022 r.) Konieczność zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych brata potwierdził również P. R.. Z jego zeznań i oświadczeń składanych w toku postępowania wynika, że nadal zamieszkuje w domu po Z. Z. i w zasadzie powinien być pozwanym w sprawie. Jednocześnie wiąże fakt swojego zamieszkiwania w tym domu z zabezpieczeniem interesów brata M., chce mu kupić mieszkanie i zabrać go z R. (k. 303v, nagranie zd 21 listopada 2022 r.).

Nie tylko zatem formalne posługiwanie się określonym adresem, ale także cały kontekst sprawy, w tym okoliczności w jakich pozwany wszedł w posiadanie nieruchomości po Z. Z. potwierdzają, że korzystał z niej bez tytułu prawnego także w latach następnych po 2018 r. Wskazuje na to analiza akt kolejnych spraw sądowych z udziałem M. R..

W sprawie I Co 283/19 M. R. posługiwał się adresem K. (...) (pisma k. 18, 43). W tej sprawie znajduje się faktura VAT z dnia 20 maja 2019 r. za energię elektryczną wystawiona na M. R. adres K. (...) (k. 36). T. R. w swoich zeznaniach w niniejszej sprawie (k. 200, nagranie z 10 siepania 2022 r.). przyznał, że faktycznie prąd, woda i wywóz odpadów są przypisane na syna M..

W dniu 8 maja 2020 r. do tutejszego Sądu wpłynął pozew M. R. o ustalenie prawa do lokalu socjalnego. Z uzasadnienia żądania wynika, że pozwany mieszka na nieruchomości położonej w K. (...), nie przysługuje mu tytuł prawny do jakiejkolwiek innej nieruchomości czy lokalu ani pomieszczenia gdzie może zamieszkać. Komornik wzywał go do opuszczania lokalu pod rygorem eksmisji na tzw. bruk. Pozew co prawda został zwrócony natomiast zarówno z jego treści, jak i innych pism w sprawie wynika że pozwany w 2020 r. nadal wskazywał jako swój adres zamieszkania, adres spornej nieruchomości (k. 2-3, 12, 24, 25, 31, 32, 42 akt sprawy I C 363/20)

Także w sprawie ochronę naruszonego posiadania M. R. posługiwał się adresem zamieszkania K. (...). W uzasadnieniu pozwu wyraźnie przyznaje, że nadal mieszka w domu znajdującym się na nieruchomości, którą nabył od Z. Z. oraz przy pomocy bliskich prowadzi to gospodarstwo (pozew k. 2-4 w aktach I C 401/20, pismo k. 86-87v). Istotne, że w tej sprawie T. R. potwierdził, że prowadził to gospodarstwo w imieniu syna M. oraz że pracowali tam również synowie P. i A.. Z uzasadnienia wyroku SO pozwany zaczął uprawiać gospodarstwo z pomocą brata i ojca i prowadzi je do dnia dzisiejszego (k. 316- 318).

Oczywiście pozwany posługuje się również adresem domu rodzinnego w R., trudno jednak nie przyznać racji pełnomocnikowi powódki twierdzącemu, że robi to wyłącznie wówczas gdy jest to dla niego dogodne.

Niezwykle istotne dla odtworzenia faktów i oceny roszczenia powódki jest to, że już w sprawie unieważnienia aktu notarialnego Sąd Okręgowy w Kaliszu ustalił, iż M. R. z pomocą ojca i brata prowadzi gospodarstwo rolne. Sąd Apelacyjny w Łodzi natomiast przesądził, że powódce w związku z bezumownym zajmowaniem jej nieruchomości należy się od pozwanego odszkodowanie (por. uzasadnienie SA k. 335-335v). Marginalnie należy dodać, że dla Sądu Apelacyjnego nie miało znaczenia, że pozwany był ubezwłasnowolniony. Także w tej sprawie okoliczność ta ma pomniejsze znaczenie, ponieważ posiadanie jest stanem faktycznym. W tej sytuacji Sąd pominął wszelkie dowody na okoliczność poczytalności pozwanego.

Ponieważ powódka domaga się obecnie odszkodowania za dalszy okres, rzeczą Sądu było ustalić co zmieniło się od tamtego czasu. Powódka uzyskała tytuł wykonawczy, który pozwolił jej na odzyskanie gruntów w postępowaniu egzekucyjnym. Jednocześnie nie doszło do prawidłowego wydania zabudowań (siedliska). Postępowanie egzekucyjne w tym zakresie toczy się nadal w oparciu o tytuł wykonawczy wystawiony przeciwko M. R.. Mimo twierdzeń strony pozwanej, nie ma żadnego dowodu, że doszło do wydania zabudowań powódce przez M. R.. Nie ma też jakiegokolwiek dowodu, który potwierdzałby by, że od czasu kiedy M. R. stał się posiadaczem nieruchomości po Z. Z., nastąpiło przeniesienia tego posiadania na inne osoby. Ze wszystkich dowodów wynika natomiast to, że osoby które ewentualnie z nim mieszkały czy też prowadziły gospodarstwo rolne czyniły to w jego imieniu i w jego interesie. Szereg omówionych powyżej dowodów, w tym przede wszystkim dowody dostarczone przez stronę pozwaną składają się w logiczną całość. Już w sprawie o naruszenie posiadania Sąd wyjaśniał, że bliscy prowadzą gospodarstwo rolne w imieniu M. R., któremu stan zdrowia nie pozwala na fizyczne zaangażowanie się w pracę

Strony nie zgadzały się również co do wysokości czynszu możliwego do uzyskania z nieruchomości, z której korzysta pozwany. W tym zakresie Sąd oparł się na opinii biegłej z zakresu szacowania wartości nieruchomości U. L.. Sąd dokonując oceny opinii miał na uwadze wysoki poziom wiedzy biegłej, podstawy teoretyczne opinii, sposób motywowania sformułowanego stanowiska, stopień stanowczości wyrażonych w niej ocen, zgodność z zasadami logiki i wiedzy powszechnej. Biegła w sposób logiczny i jasny, przedstawiła tok rozumowania prowadzący do sformułowanych w opinii wniosków. Opinia jest zrozumiała i kompletna. W opinii uzupełniającej ustnej i pisemnej biegła wyczerpująco i rzeczowo odniosła się do wszystkich zarzutów. Sąd ma obowiązek dopuszczenia dowodu z dalszej opinii, gdy zachodzi taka potrzeba, a więc wtedy, gdy opinia, którą dysponuje, zawiera istotne luki, bo nie odpowiada na postawione tezy dowodowe, jest niejasna, czyli nienależycie uzasadniona lub nieweryfikowalna, tj. gdy przedstawiona przez eksperta analiza nie pozwala organowi orzekającemu skontrolować jego rozumowania co do trafności jego wniosków końcowych (post. SN z 19.8.2009 r., III CSK 7/09, Legalis). Samo niezadowolenie strony z oceny przedstawionej przez biegłych nie uzasadnia potrzeby dopuszczenia przez sąd dowodu z opinii innych biegłych (wyr. SN z 6.10.2009 r., II UK 47/09, Legalis).

Większego znaczenia dla odtworzenia stanu faktycznego nie miały zeznania Ł. J. (k. 302v), listonosza na terenie gminy G., który przyznał, że pozwany czasem odbierał korespondencję w R.. Okolicznością bezsporną jest, że pozwany czasem przebywa w domu swojego ojca, to wynika także z wywiadów kuratorskich. Niemniej jednak nie wyklucza korzystania z nieruchomości w K. (...).

Sąd zważył, co następuje:

Powódka wykazała, że przysługuje jej prawo do zabudowanej nieruchomości rolnej w miejscowości K.. Sąd Okręgowy w Kaliszu wyrokiem z dnia 16 września 2016 r., który został zmieniony wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 13 września 2017 r. ustalił nieważność umowy przeniesienia własności nieruchomości i ustanowienia służebności mieszkania zawartej między Z. Z. a M. R. aktem notarialnym z dnia 27 listopada 2012 r. przed notariuszem E. S. w Kancelarii Notarialnej w P. sporządzonym za numerem repertorium A numer (...) i nakazał pozwanemu M. R. wydanie zabudowanej nieruchomości rolnej położonej w miejscowości K. o powierzchni 4,23 ha stanowiącej działki nr (...)/ mające urządzoną księgę wieczystą (...) oraz niezabudowanej nieruchomości rolnej położonej w miejscowości K. gmina G. o powierzchni 7,61 ha stanowiącej działki numer (...) mające urządzoną księgę wieczysta (...) . Wyrok jest prawomocny. W oparciu o tytuł wykonawczy obejmujący oba wymienione wyroki powódka prowadzi egzekucję przeciwko pozwanemu. Ten fakt wynika z postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. K. S. z dnia 7 maja 2020 r. Postanowieniem tym komornik zawiesił postępowanie egzekucyjne w sprawie o eksmisję, zgodnie z art. 15 zzu ustawy z dnia 31 czerwca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw na czas obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19.

Z tych samych dowodów na podstawie których można ustalić, że toczy się egzekucja w przedmiocie eksmisji pozwanego wynika również to, że pozwany jest posiadaczem nieruchomości powódki. Powódka jako właścicielka może wobec takiego posiadacza dochodzić określonych roszczeń, w tym roszczenia o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy.

Podstawę prawną powództwa stanowią art. 224§2 kc oraz art. 225 kc. Zgodnie z tymi przepisami posiadacz samoistny w złej wierze zobowiązany jest do zapłaty wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy od chwili od której zaczął z niej korzystać. Przepisy dotyczące roszczeń właściciela przeciwko samoistnemu posiadaczowi o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, o zwrot pożytków lub o zapłatę ich wartości oraz o naprawienie szkody z powodu pogorszenia lub utraty rzeczy, jak również przepisy dotyczące roszczeń samoistnego posiadacza o zwrot nakładów na rzecz, stosuje się odpowiednio do stosunku między właścicielem rzeczy a posiadaczem zależnym, o ile z przepisów regulujących ten stosunek nie wynika nic innego. O tym stanowi art. 230 kc. Roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy przysługujące właścicielowi wobec posiadacza samoistnego i zależnego należy do tzw. roszczeń uzupełniających roszczenie o wydanie rzeczy. Jako roszczenie uzupełniające roszczenie windykacyjne pozostaje ono z nim w ścisłym związku. Związek ten wyraża się w tym, że jest ono uwarunkowane ziszczeniem się przesłanek uzasadniających roszczenie windykacyjne (warunek konieczny, ale nie wystarczający). Roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy może więc przysługiwać właścicielowi tylko wobec posiadacza, który w danym okresie bez podstawy prawnej faktycznie władał jego rzeczą; a w konsekwencji był w tym okresie biernie legitymowany w świetle art. 222§1 kc (por. wyrok SN z 15 kwietnia 2004 r. IV CK 273/03).

Ponieważ pozwany jest zobowiązany do wydania powódce nieruchomości, to wszelkie roszczenia uzupełniające przysługujące właścicielowi są wobec niego dopuszczalne, a powódka w toku tej sprawy dowiodła, że roszczenia te są również uzasadnione.

Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem wynagrodzenie należne właścicielowi za bezumowne korzystanie z nieruchomości przewidziane powołanym przepisem obejmuje okres, w którym posiadacz korzystał z rzeczy, gdyż roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy nie dzieli się na świadczenie okresowe, lecz jest należnością jednorazową (tak wyrok Sądu Najwyższego z 15 kwietnia 2004 roku, IV CK 273/2003 i orzeczenia Sądu Najwyższego: z dnia 17 czerwca 1957 r.2 CR 202/56, OSN 1959/1, poz. 11, z dnia 24 października 1972 r. III CZP 70/72, OSNCP 1973, Nr 6, poz. 102: z dnia 18 kwietnia 1974 r. II! CZP 20/74, OSNCP 1974, Nr 12, poz. 208; z dnia 4 grudnia 1930 r. II CR 501/80, OSNCP 1981, Nr 9, poz. 171, z dnia 7 stycznia 1998 r. CZP 62/97, i z dnia 7 kwietnia 2000 r. IV CKN 5/00, LEX nr 52680). Z powyższego wynika, że choć sposób wyliczania tych wynagrodzeń przez biegłych sądowych w sposób ścisły opiera się o miesięczne i roczne czynsze dzierżawne (najmu), to jednak sam charakter świadczenia będącego wynagrodzeniem za bezumowne korzystanie z nieruchomości nie ma w sobie żadnych elementów świadczenia okresowego.

Powódka w niniejszej sprawie dochodzi należności za bezumowne korzystanie w okresie od dnia 1 października 2018 r. do dnia 20 sierpnia 2023 r., czyli przez 58 miesięcy i 20 dni, przez pozwanego M. R. z budynku mieszkalnego i budynku inwentarsko – składowego oraz z budynku garażowego usytuowanych na nieruchomości rolnej położonej z miejscowości K. o powierzchni 4,23 ha stanowiącej działki nr (...) mającej urządzoną w Sądzie Rejonowym w Pleszewie księgę wieczystą kw nr (...). Wysokość wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z budynków, obliczona w oparciu o miesięczną wysokość czynszu ustaloną przez biegłą na kwotę 700,00 zł, wynosi więc 41.052,00 zł i taką kwotę Sąd zasądził w pkt 1 wyroku. Za okres objęty pierwotnym żądaniem należy się powódce kwota 25.200,00 zł, która wprost wynika z opinii biegłej. Odsetki od tej kwoty na podstawie art. 481§1 kc Sąd zasądził zgodnie z żądaniem, od dnia doręczenia pozwu tj. 19 października 2021 r. Za dalszy okres, który był objęty rozszerzeniem powództwa należy się powódce kwota 15.852,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia doręczenia rozszerzonego żądania tj. 28 listopada 2023 r.

O kosztach w pkt 3-5 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 100 kpc przy przyjęciu, że wartość przedmiotu sporu stanowi kwota 72.000,00 zł, a powódka wygrała sprawę w 57%. Powódka poniosła koszty zastępstwa procesowego 3.600,00 zł, opłaty skarbowej 17 zł, zaliczki na koszty opinii biegłego, która została skonsumowana w całości 1.800,00 zł oraz uiściła opłatę sądową 2.430,00 zł i 1.170,00 zł. Pozwany poniósł koszty zastępstwa procesowego 3.600,00 zł, opłaty skarbowej 17 zł. Po rozliczeniu powódce należy się od pozwanego kwota 3.584,38 zł 9pkt 3 wyroku). Ponieważ Skarb Państwa pokrył w tej sprawie wydatki na opinię biegłego do kwoty 1.135,51 zł to w pkt 4 i 5 wyroku Sąd rozdzielił tą kwotę między stronami zgodnie z wynikiem sporu, przy czym w pkt 5 nastąpiła niezamierzona pomyłka, która została sprostowana z urzędu.

Anna Zielińska